انواع دوربین‌های مداربسته

انواع دوربین های مداربسته را نمی‌توان فقط بر اساس ظاهر دوربین مشخص کرد یک دوربین ممکن است از نظر طراحی، یک دوربین دام باشد، از نظر تکنولوژی یک دوربین تحت شبکه IP باشد و هم‌ زمان قابلیت‌هایی مانند یک دوربین دید در شب رنگی، تشخیص حرکت، ضبط صدا یا تشخیص انسان و خودرو داشته باشد.

به همین دلیل برای شناخت دقیق انواع مدل‌های مختلف دوربین مداربسته باید چند معیار را هم‌ زمان در نظر گرفت. به طور کلی، دوربین‌های مداربسته را می‌توان بر اساس تکنولوژی، شکل ظاهری و طراحی، قابلیت‌ها و امکانات و محل استفاده دسته‌بندی کرد. هرکدام از این دسته‌ها پاسخ متفاوتی به نیاز نظارتی کاربر می‌دهند و انتخاب بین آنها باید بر اساس شرایط محیط، نوع اتصال، فاصله موردنظر برای تصویربرداری، میزان جزئیات موردنیاز و امکانات سیستم انجام شود.

از نظر تکنولوژی، دوربین‌های مداربسته در گروه‌هایی مانند آنالوگ، AHD، TVI، CVI و IP یا تحت شبکه (دوربینهای بیسیم و سیمکارتی) قرار می‌گیرند. در سیستم‌های HD آنالوگ، تصویر از طریق بستر کابلی به دستگاه ضبط منتقل می‌شود و فناوری‌هایی مانند HD TVI برای انتقال تصویر باکیفیت روی بستر کواکسیال توسعه پیدا کرده‌اند. در مقابل، دوربین‌های IP تصویر را به صورت داده‌های شبکه منتقل می‌کنند و امکاناتی مانند وضوح بالاتر، قابلیت‌های پردازش تصویر و یکپارچه‌سازی با زیرساخت شبکه را فراهم می‌کنند.

از نظر شکل ظاهری نیز مدل‌هایی مانند دام، بولت، اسپید دام، مینی اسپید دام، PTZ، مکعبی، لامپی، مخفی، Box، Pinhole و چشم ماهی وجود دارند. تفاوت این مدل‌ها فقط ظاهری نیست و طراحی بدنه، نحوه نصب، محدوده پوشش و میزان دیده‌ شدن دوربین در محیط را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. برای نمونه، طراحی Dome برای نصب‌های نسبتاً کم‌ جلب‌ توجه مناسب است، در حالی که فرم Bullet معمولاً دوربین را بیشتر در معرض دید قرار می‌دهد و برای بسیاری از کاربردهای محیطی و نظارت از فاصله دور استفاده می‌شود.

دسته‌بندی دیگری نیز بر اساس قابلیت‌های دوربین انجام می‌شود از جمله دوربین دید در شب، دوربین دارای میکروفون، دوربین چرخشی، دوربین چند لنزه، دوربین مداربسته چرخشی 360 دید در شب زوم دار، دوربین مجهز به هوش مصنوعی، تشخیص چهره و پلاک‌ خوان. در نهایت، محل استفاده نیز در انتخاب مدل مناسب اهمیت زیادی دارد؛ زیرا دوربین مناسب منزل الزاماً بهترین گزینه برای یک کارخانه، پارکینگ، فروشگاه یا باغ نیست.

انواع دوربین های مداربسته چیست

• دوربین مداربسته دام (Dome)
• دوربین مداربسته بولت (Bullet)
• دوربین مداربسته اسپید دام (Speed Dome)
• دوربین مداربسته مینی اسپید دام
• دوربین مداربسته PTZ و چرخشی
• دوربین مداربسته مکعبی (Cube)
• دوربین مداربسته لامپی
• دوربین مداربسته مخفی
• دوربین مداربسته Box
• دوربین مداربسته پینهول (Pinhole)
• دوربین مداربسته چشم ماهی (Fisheye)

انواع دوربین مداربسته با توجه به اینکه دوربین مداربسته چگونه کار میکند را می‌توان بر اساس چند معیار اصلی دسته‌ بندی کرد و هر دسته برای شرایط مشخصی از نظارت تصویری مناسب است. برخلاف تصور رایج، تفاوت دوربین‌های مداربسته فقط به شکل ظاهری آنها محدود نمی‌شود. تکنولوژی، طراحی بدنه، قابلیت‌های تصویری و هوشمند و محل استفاده نیز در تعیین نوع دوربین نقش دارند. به همین دلیل ممکن است دو دوربین از نظر ظاهر مشابه باشند، اما از نظر نحوه انتقال تصویر، کیفیت ضبط یا امکانات پردازش تصویر تفاوت زیادی داشته باشند.

یکی از مهم‌ترین دسته‌بندی‌ها، انواع دوربین مداربسته از نظر تکنولوژی است. در این گروه، دوربین‌های آنالوگ، AHD، TVI، CVI و IP یا تحت شبکه قرار می‌گیرند. دوربین‌های IP تصویر را به صورت داده‌های دیجیتال در بستر شبکه منتقل می‌کنند، در حالی که دوربین‌های AHD، TVI و CVI در گروه فناوری‌های HD آنالوگ قرار دارند و معمولاً از بستر کواکسیال و دستگاه ضبط سازگار استفاده می‌کنند. دوربین‌های وای فای و سیم کارتی نیز بر اساس روش ارتباطی در پروژه‌هایی با شرایط متفاوت مورد استفاده قرار می‌گیرند.

انواع دوربین های مداربسته از نظر شکل ظاهری و طراحی نیز مدل‌های مختلفی مانند دوربین دام، بولت، اسپید دام، مینی اسپید دام، PTZ و چرخشی، مکعبی، لامپی، Box، Pinhole و چشم ماهی وجود دارند. طراحی هرکدام روی نحوه نصب، جهت تصویربرداری و محدوده پوشش تأثیر می‌گذارد.

دوربین‌ها را همچنین می‌توان بر اساس قابلیت‌ها و امکانات دسته‌بندی کرد. دوربین دید در شب، دوربین رنگی در شب، مدل‌های دارای میکروفون، دوربین چندلنزه، ۳۶۰ درجه، تشخیص حرکت، تشخیص انسان و خودرو، تشخیص چهره و پلاک خوان از این گروه هستند.

در نهایت، محل استفاده نیز معیار مهمی برای انتخاب نوع دوربین است. دوربین مناسب منزل، فروشگاه، شرکت، کارخانه، پارکینگ، باغ و فضای بیرونی الزاماً مشخصات یکسانی ندارد. بنابراین انتخاب دوربین باید بر اساس شرایط محیط، هدف نظارت، فاصله تصویربرداری، نور، زیرساخت ارتباطی و قابلیت‌های موردنیاز انجام شود، نه صرفاً نام یا ظاهر دوربین.

دوربین مداربسته دام (Dome): دوربین مداربسته دام از شناخته شده ترین مدل های دوربین نظارتی است و بدنه آن معمولاً به شکل نیم کره یا گنبدی طراحی می شود. این دوربین به دلیل ظاهر جمع و جور و امکان نصب روی سقف یا دیوار، در محیط های داخلی و تجاری کاربرد زیادی دارد.

دوربین مداربسته بولت (Bullet): دوربین بولت بدنه ای کشیده و استوانه ای یا مستطیلی دارد و معمولاً روی دیوار، ستون یا بخش خارجی ساختمان نصب می شود. شکل بدنه این دوربین باعث شده برای تصویربرداری در یک جهت مشخص و نصب در محیط های بیرونی بسیار مورد استفاده قرار گیرد.

دوربین مداربسته اسپید دام (Speed Dome): اسپید دام یکی از دوربین های چرخشی پیشرفته است که معمولاً امکان حرکت افقی و عمودی و همچنین زوم اپتیکال را در اختیار کاربر قرار می دهد. مکانیزم حرکتی این دوربین داخل یک محفظه گنبدی قرار گرفته و به همین دلیل ظاهر آن با دوربین های دام ثابت متفاوت است.

اسپید دام برای محیط هایی مناسب است که لازم است اپراتور بتواند یک محدوده وسیع را از راه دور کنترل کند و روی سوژه موردنظر زوم انجام دهد. محوطه های بزرگ، کارخانه ها، پارکینگ ها، مراکز تجاری و فضاهای شهری از کاربردهای رایج این نوع دوربین هستند.

دوربین مداربسته مینی اسپید دام: مینی اسپید دام نسخه کوچک تر دوربین های چرخشی است که با هدف ارائه قابلیت چرخش در ابعاد جمع وجورتر طراحی می شود. این دوربین ها برای محیط هایی مناسب هستند که کاربر به پوشش متحرک نیاز دارد اما فضای نصب یا اندازه تجهیزات محدود است.

بسته به مدل، مینی اسپید دام می تواند قابلیت هایی مانند چرخش افقی و عمودی، زوم، دید در شب، تشخیص حرکت و کنترل از طریق نرم افزار را ارائه کند.

دوربین مداربسته PTZ و چرخشی: PTZ مخفف Pan, Tilt, Zoom است و به دوربین هایی گفته می شود که قابلیت چرخش افقی، حرکت عمودی و زوم را دارند. بنابراین PTZ بیشتر یک دسته عملکردی است تا صرفاً یک شکل ظاهری.

مزیت اصلی دوربین PTZ این است که کاربر می تواند جهت مشاهده را تغییر دهد و در صورت وجود زوم اپتیکال، جزئیات سوژه های دور را با بزرگنمایی بیشتری بررسی کند. این قابلیت برای محیط های بزرگ اهمیت زیادی دارد.

دوربین مداربسته مکعبی: دوربین مکعبی یا Cube معمولاً بدنه ای کوچک و چهارگوش دارد و بیشتر برای فضاهای داخلی طراحی می شود. ابعاد جمع وجور این دوربین باعث می شود نصب آن در محیط های کوچک نسبتاً ساده باشد.

برخی مدل های مکعبی دارای میکروفون، بلندگو، ارتباط شبکه یا وای فای، کارت حافظه و قابلیت های تشخیص حرکت هستند و بیشتر برای منزل، اتاق، دفتر، فروشگاه و محیط های داخلی استفاده می شوند.

دوربین مداربسته لامپی: دوربین لامپی از نظر ظاهری شبیه لامپ طراحی می شود و هدف اصلی آن ترکیب دوربین نظارتی با یک فرم ظاهری آشنا است. این مدل ها معمولاً برای نصب در محل هایی طراحی می شوند که امکان استفاده از سرپیچ برق وجود دارد.

بسته به مدل، دوربین لامپی ممکن است قابلیت چرخش، دید در شب، تشخیص حرکت، مکالمه دوطرفه و ذخیره سازی روی کارت حافظه داشته باشد.

دوربین مداربسته مخفی: دوربین مخفی به دوربین هایی گفته می شود که با ابعاد کوچک یا طراحی خاص، امکان نصب کم جلب توجه تری دارند. هدف اصلی این نوع دوربین‌های کوچک یا انواع دوربین کوچک رم خور متصل به موبایل ارزان، قرارگیری دوربین در فضایی است که تجهیزات نظارتی کمتر در معرض دید باشند.

دوربین مداربسته Box: دوربین Box معمولاً دارای بدنه مستطیلی و نسبتاً بزرگ تر از بسیاری از دوربین های مدرن است و اغلب به صورت ماژولار طراحی می شود. یکی از ویژگی های مهم این ساختار، امکان استفاده از لنزهای جداگانه در برخی مدل ها است.

این انعطاف باعث می شود دوربین Box در پروژه هایی که انتخاب فاصله کانونی و نوع لنز اهمیت دارد، کاربرد داشته باشد. این مدل بیشتر در سیستم های تخصصی و پروژه هایی دیده می شود که نصب دوربین و لنز با توجه به شرایط دقیق محیط انجام می شود مثلا با سر صندوق دار در بانک یا فروشگاه.

دوربین مداربسته Pinhole: دوربین Pinhole یا پینهول دارای لنز بسیار کوچک با دهانه تصویربرداری محدود است و به دلیل ابعاد کم لنز، امکان نصب آن در فضاهای کوچک یا تجهیزات خاص را فراهم می کند.

این دوربین بیشتر در کاربردهای تخصصی استفاده می شود که ابعاد و نحوه استتار لنز اهمیت دارد. در انتخاب Pinhole باید به کیفیت تصویر، زاویه دید، شرایط نور محیط و نوع نصب توجه کرد؛ زیرا کوچک بودن لنز به خودی خود به معنی کیفیت تصویر بالاتر نیست.

دوربین مداربسته چشم ماهی (Fisheye): دوربین چشم ماهی برای ایجاد میدان دید بسیار وسیع طراحی شده و از لنز فوق عریض استفاده می کند. این دوربین می تواند بخش بزرگی از محیط را با یک دوربین پوشش دهد و در برخی مدل ها امکان مشاهده نمای ۳۶۰ درجه نیز وجود دارد.

تصاویر Fisheye معمولاً به دلیل زاویه بسیار وسیع دارای اعوجاج هستند و دوربین یا نرم افزار می تواند با پردازش تصویر، نمای مناسب تری از تصویر ایجاد کند.

انواع دوربین مداربسته بر اساس قابلیت و امکانات

انواع دوربین مداربسته فقط بر اساس شکل ظاهری یا تکنولوژی ساخت دسته‌بندی نمی شوند امکانات و قابلیت‌های هر دوربین نیز معیار مهمی برای تفکیک مدل‌ها است. ممکن است دو دوربین از نظر ظاهری کاملاً مشابه باشند، اما یکی فقط برای تصویر برداری معمولی طراحی شده باشد و دیگری قابلیت‌هایی مانند دید در شب رنگی، تشخیص انسان، تشخیص خودرو، صدای دوطرفه، چرخش لنز یا پلاک خوانی داشته باشد. به همین دلیل، هنگام انتخاب دوربین باید علاوه بر رزولوشن و نوع اتصال، قابلیت‌های مورد نیاز محیط را نیز بررسی کرد.

یکی از مهم‌ترین قابلیت‌ها، دید در شب است. دوربین‌های مجهز به مادون قرمز می توانند در تاریکی محیط تصویربرداری کنند، اما برخی مدل‌های پیشرفته‌تر دارای دید در شب رنگی هستند و در شرایط نور کم، تصویر رنگی ارائه می دهند. کیفیت این قابلیت به سنسور، لنز، نور محیط و نوع فناوری نورپردازی دوربین بستگی دارد.

قابلیت WDR نیز در محیط‌هایی که اختلاف نور زیادی وجود دارد اهمیت دارد. برای مثال، زمانی که دوربین روبه‌روی پنجره یا ورودی ساختمان نصب شده است، WDR می تواند به متعادل شدن بخش‌های بسیار روشن و تاریک تصویر کمک کند و جزئیات سوژه را بهتر حفظ کند.

دوربین‌های مداربسته میکروفن دار به میکروفون داخلی یا ورودی و خروجی صدا مجهز هستند و علاوه بر تصویر، امکان ضبط صدا یا برقراری ارتباط صوتی را فراهم می کنند. در مدل‌های دارای صدای دوطرفه، کاربر می تواند از طریق دوربین با فرد حاضر در محل صحبت کند.

دوربین‌های چندلنزه و ۳۶۰ درجه برای پوشش محدوده وسیع‌ تر کاربرد دارند. این قابلیت ممکن است با استفاده از چند لنز تعداد نقاط کور را کاهش دهد. دوربین‌های چرخشی یا PTZ با حرکت افقی، عمودی و در برخی مدل‌ها زوم اپتیکال، امکان کنترل محدوده بزرگ‌تری را فراهم می کنند.

در دوربین‌های هوشمند، قابلیت‌های تحلیلی اهمیت بیشتری پیدا می کنند. تشخیص حرکت، تشخیص انسان و خودرو، تشخیص چهره و دنبال کردن سوژه از جمله امکاناتی هستند که می توانند تعداد هشدارهای غیرضروری را کاهش دهند و جست‌ و جوی تصاویر ضبط شده را سریع‌تر کنند. بعضی مدل‌های تخصصی نیز برای پلاک خوانی طراحی شده‌اند و برای ورودی پارکینگ، مجتمع، محوطه‌های صنعتی و کنترل تردد خودروها کاربرد دارند.

انواع دوربین مداربسته بر اساس محل استفاده

انتخاب دوربین مناسب فقط به نوع تکنولوژی یا قابلیت‌های آن بستگی ندارد؛ محل نصب و هدف نظارت نیز تعیین می‌کند چه مشخصاتی اهمیت بیشتری داشته باشند. دوربینی که برای اتاق یا دفتر مناسب است، لزوماً برای یک پارکینگ یا باغ گزینه مناسبی نیست. در ادامه، رایج‌ترین کاربردهای دوربین مداربسته را بررسی می‌کنیم.

1.دوربین مداربسته مناسب منزل: برای منزل معمولاً دوربینی مناسب است که نصب ساده، کیفیت تصویر کافی، دید در شب مناسب و دسترسی راحت به تصاویر داشته باشد. در فضای داخلی می‌توان از انواع دوربین مداربسته خانگی و مدل‌هایی مانند دام، مکعبی، وای فای یا دوربین‌های کوچک استفاده کرد.

اگر هدف نظارت از راه دور باشد، باید روش اتصال دوربین به اینترنت نیز بررسی شود. برای خانه‌ای که اینترنت ثابت و شبکه مناسب دارد، دوربین IP یا وای فای می‌تواند گزینه مناسبی باشد اما انتخاب نهایی به زیر ساخت و نیاز کاربر بستگی دارد.

2.دوربین مداربسته برای مغازه و فروشگاه: در فروشگاه علاوه بر نظارت عمومی، ثبت جزئیات در بخش‌هایی مانند صندوق، ورودی، قفسه‌ها و محل رفت و آمد مشتریان اهمیت دارد. بنابراین انتخاب لنز و زاویه دید باید متناسب با هر نقطه انجام شود.

برای مثال دوربین نصب‌ شده در صندوق باید بتواند جزئیات موردنیاز را با وضوح کافی ثبت کند، در حالی که برای یک سالن فروش ممکن است پوشش وسیع‌تر اهمیت بیشتری داشته باشد.

3.دوربین مداربسته برای شرکت و اداره: در محیط‌های اداری معمولاً نقاطی مانند ورودی، راهرو، اتاق‌ها، بخش پذیرش و محل نگهداری تجهیزات نیاز به نظارت دارند. دوربین‌های دام و تحت شبکه در چنین محیط‌هایی کاربرد زیادی دارند.

در صورت نیاز به ثبت صدا، تشخیص افراد یا کنترل تردد، باید دوربینی انتخاب شود که این قابلیت‌ها را به صورت واقعی پشتیبانی کند.

4.دوربین مداربسته برای کارخانه و محیط صنعتی: محیط‌های صنعتی معمولاً شرایط سخت‌ تری دارند و انتخاب دوربین باید بر اساس گرد و غبار، رطوبت، دمای محیط، لرزش، ارتفاع نصب و وسعت محوطه انجام شود.

در این محیط‌ها علاوه بر کیفیت تصویر، مقاومت بدنه و قابلیت اطمینان تجهیزات اهمیت بالایی دارد. برای فضاهای بیرونی نیز باید درجه حفاظت بدنه و شرایط واقعی محل نصب بررسی شود.

5.دوربین مداربسته برای ویلا و باغ: در باغ و ویلا معمولاً فاصله زیاد بین نقاط نصب، نبود زیرساخت شبکه یا برق و وسعت محیط، انتخاب دوربین را دشوارتر می‌کند. در چنین شرایطی دوربین‌های سیم کارتی، 4G، خورشیدی، چرخشی و مدل‌های مخصوص فضای بیرونی می‌توانند بسته به شرایط پروژه مورد استفاده قرار گیرند.

اگر محل فاقد اینترنت ثابت باشد، دوربین سیم کارتی می‌تواند ارتباط موردنیاز را از طریق شبکه موبایل برقرار کند. اگر تأمین برق نیز دشوار باشد، مدل‌های خورشیدی می‌توانند مسئله تأمین انرژی را تا حد زیادی حل کنند.

6.دوربین مداربسته مناسب پارکینگ: در پارکینگ باید علاوه بر پوشش کلی فضا، به ورودی و خروجی خودروها، زاویه نصب، نور چراغ خودروها، فاصله دوربین تا خودرو و در صورت نیاز ثبت پلاک توجه کرد.

اگر هدف صرفاً نظارت عمومی باشد، دوربین بولت، دام یا چرخشی می‌تواند بسته به محیط مناسب باشد؛ اما برای ثبت دقیق پلاک، بهتر است از سیستم و دوربین تخصصی پلاک خوان استفاده شود، زیرا خواندن پلاک به شرایط تصویربرداری و تنظیمات بسیار دقیق‌تری نیاز دارد.

چگونه نوع مناسب دوربین مداربسته را انتخاب کنیم؟

برای انتخاب نوع دوربین، ابتدا باید مشخص شود چه چیزی، در چه فاصله‌ای، در چه محیطی و با چه هدفی قرار است تحت نظارت باشد. بعد از آن می‌توان تکنولوژی، شکل ظاهری و قابلیت‌های موردنیاز را تعیین کرد.

اگر محیط داخلی باشد، معمولاً شکل ظاهری و زاویه دید اهمیت زیادی دارد. در فضای بیرونی، مقاومت بدنه، دید در شب و شرایط نور اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. برای باغ یا محل فاقد اینترنت ثابت، روش ارتباط اهمیت اساسی دارد. در پارکینگ و ورودی خودرو نیز اگر ثبت پلاک هدف اصلی باشد، باید سراغ تجهیزات تخصصی پلاک خوان رفت.

از نظر انتخاب تکنولوژی نیز باید بین سیستم آنالوگ HD و IP بر اساس زیرساخت موجود، کیفیت مورد نیاز، قابلیت توسعه، هزینه تجهیزات و نوع پروژه تصمیم گرفت. برای ارتقای یک سیستم قدیمی که کابل‌کشی کواکسیال آن قابل استفاده است، فناوری‌های HD آنالوگ می‌توانند منطقی باشند؛ در پروژه‌های جدید و شبکه‌محور نیز IP انعطاف بیشتری ارائه می‌کند.

در نهایت، انتخاب یک دوربین صرفاً بر اساس عبارت‌هایی مانند 4K، دید در شب، هوش مصنوعی یا چرخشی تصمیم دقیقی نیست. مشخصات فنی باید در کنار محل نصب و هدف نظارت بررسی شوند. یک دوربین 4K با لنز نامناسب ممکن است برای یک نقطه خاص عملکرد ضعیف‌تری از دوربینی با رزولوشن پایین‌تر اما لنز مناسب داشته باشد؛ به همین دلیل انتخاب دوربین باید بر اساس نیاز واقعی صحنه انجام شود.